Kodeks

O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi

Qabul qilindi: 30.04.1998·Kuchga kirdi: 01.09.1998·Organ: O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi·Holat: Amalda

Manba: lex.uz

Yuklanmoqda...

Mundarija 256

I BOʻLIM. UMUMIY QOIDALAR

1-bob. Asosiy qoidalar

1-modda. Oila toʻgʻrisidagi qonunchilik hamda ularning vazifalari

2-modda. Oilaviy munosabatlarda ayol va erkakning teng huquqliligi

3-modda. Oilaviy munosabatlarda fuqarolarning teng huquqliligi

4-modda. Oilaning, onalik, otalik va bolalikning muhofaza qilinishi

5-modda. Oila toʻgʻrisidagi qonunchilik bilan tartibga solinadigan munosabatlar

6-modda. Oilaviy munosabatlarga nisbatan fuqarolik qonunchiligining qoʻllanilishi

7-modda. Oila toʻgʻrisidagi va fuqarolik qonunchiligining oʻxshashlik boʻyicha qoʻllanilishi

8-modda. Oilaviy munosabatlarda mahalliy urf-odat va anʼanalarning qoʻllanilishi

9-modda. Xalqaro shartnomalarning qoʻllanilishi

2-bob. Oilaviy huquqlarni amalga oshirish va himoya qilish

10-modda. Oilaviy huquqlarni amalga oshirish va oilaviy majburiyatlarni bajarish

11-modda. Oilaviy huquqlarni himoya qilish

12-modda. Oilaviy munosabatlarda daʼvo muddatining qoʻllanilishi

II BOʻLIM. NIKOH

3-bob. Nikoh tuzish tartibi va shartlari

13-modda. Nikoh tuzish tartibi

14-modda. Nikoh tuzishning ixtiyoriyligi Nikoh tuzish ixtiyoriydir.

15-modda. Nikoh yoshi

16-modda. Nikoh tuzishga monelik qiladigan holatlar Nikoh tuzishga:

17-modda. Nikohlanuvchi shaxslarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish

4-bob. Er-xotinning shaxsiy huquq va majburiyatlari

18-modda. Er-xotin huquq va majburiyatlarining vujudga kelishi

19-modda. Oilada er va xotinning teng huquqliligi

20-modda. Er va xotinning familiya tanlash huquqi

21-modda. Er-xotinning bolalar tarbiyasi va oila turmushi masalalarini hal qilishi

22-modda. Er va xotinning mashgʻulot turi, kasb va turar joy tanlash huquqlari

5-bob. Er va xotinning mulkiy huquq va majburiyatlari

23-modda. Er va xotinning umumiy mulki

24-modda. Er va xotinning umumiy mol-mulkka egalik qilishi, undan foydalanishi va uni tasarruf etishi

25-modda. Er va xotinning har birining mulki

26-modda. Er va xotinning shaxsiy foydalanishidagi buyumlar

27-modda. Er va xotinning umumiy mol-mulkini boʻlish

28-modda. Er va xotinning umumiy mol-mulkini boʻlishda ulushlarni aniqlash

6-bob. Er va xotin mol-mulkining shartnomaviy tartibi

29-modda. Nikoh shartnomasi

30-modda. Nikoh shartnomasi tuzish

31-modda. Nikoh shartnomasining mazmuni

32-modda. Nikoh shartnomasini oʻzgartirish va bekor qilish

33-modda. Nikoh shartnomasini haqiqiy emas deb topish

§ 2, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 22.12.2006-yildagi “Sud amaliyotida bitimlarni tartibga soluvchi qonunchilik normalarini tatbiq qilishda vujudga keladigan ayrim masalalar toʻgʻrisida”gi 17-son qarorining 17-bandi

34-modda. Haq undirishni er-xotinning mol-mulkiga qaratish

35-modda. Nikoh shartnomasi tuzish, uni oʻzgartirish va bekor qilishda kreditorlar huquqlarining kafolatlari

36-modda. Er-xotin oʻrtasidagi mulkiy-shartnomaviy munosabatlar

7-bob. Nikohning tugatilishi

37-modda. Nikohning tugatilish asoslari

38-modda. Nikohdan ajratish tartibi

39-modda. Erning nikohdan ajratish toʻgʻrisida talab qoʻyishini man etadigan hollar

40-modda. Nikohdan sud tartibida ajratish

41-modda. Sudning nikohdan ajratish asoslari

42-modda. Er-xotinning oʻzaro roziligi boʻlganda fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organlarida nikohdan ajratish

43-modda. Er-xotindan birining arizasi boʻyicha fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organlarida nikohdan ajratish Agar er-xotindan biri:

44-modda. Nikohdan ajratish toʻgʻrisida hal qiluv qarori chiqarish vaqtida sud tomonidan hal etiladigan masalalar

45-modda. Sudning nikohdan ajratish haqida hal qiluv qarorini chiqarishida davlat boji miqdorini belgilash

46-modda. Nikohdan ajratilganda er (xotin)ning oʻz familiyasini oʻzgartirishi

47-modda. Nikohdan ajratilganda nikohning tugatilish vaqti

48-modda. Sud tomonidan vafot etgan deb eʼlon qilingan yoki bedarak yoʻqolgan deb topilgan er (xotin) qaytib kelgan hollarda nikohning tiklanishi

8-bob. Nikohning haqiqiy emasligi

49-modda. Nikohni haqiqiy emas deb topish asoslari

50-modda. Nikohni haqiqiy emas deb topish tartibi

51-modda. Nikoh yoshiga yetmagan shaxs bilan tuzilgan nikohni haqiqiy emas deb topish

52-modda. Nikoh tuzishga monelik qiladigan holatlar mavjud boʻlganda tuzilgan nikohni haqiqiy emas deb topish Ushbu Kodeksning

53-modda. Majburlab tuzilgan nikohni haqiqiy emas deb topish

54-modda. Soxta nikohni haqiqiy emas deb topish

55-modda. Nikohni haqiqiy emas deb hisoblash vaqti

56-modda. Nikohni haqiqiy emas deb topish oqibatlari

III BOʻLIM. QON-QARINDOSHLIK VA BOLALARNING NASL-NASABINI BELGILASH

9-bob. Qarindoshlik, qayin-boʻyinchilik va quda-andachilik

57-modda. Qarindoshlik

58-modda. Yot aralashmagan va yot aralashgan qarindoshlik

59-modda. Qayin-boʻyinchilik va quda-andachilik

10-bob. Bolalarning nasl-nasabini belgilash

60-modda. Bolaning nasl-nasabini belgilash asoslari

61-modda. Ota-onaning arizasi boʻyicha bolaning nasl-nasabini belgilash

62-modda. Otalikning sud tartibida belgilanishi

63-modda. Otalik (onalik) toʻgʻrisida eʼtiroz bildirish

64-modda. Oʻzaro nikohda boʻlmagan shaxslardan tugʻilgan bolalarning huquq va majburiyatlari Ushbu Kodeksning 61 va

IV BOʻLIM. OTA-ONA HAMDA VOYAGA YETMAGAN BOLALARNING HUQUQ VA MAJBURIYATLARI

11-bob. Voyaga yetmagan bolalarning shaxsiy nomulkiy huquqlari

65-modda. Bolaning oilada yashash va tarbiyalanish huquqi

66-modda. Bolaning ota-onasi va boshqa qarindoshlari bilan koʻrishish huquqi

67-modda. Bolaning himoyaga boʻlgan huquqi

68-modda. Bolaning oʻz fikrini ifoda etish huquqi

69-modda. Bolaning ism, ota ismi va familiya olish huquqi

70-modda. Bolaning ismi va familiyasini oʻzgartirish

12-bob. Ota-onaning shaxsiy nomulkiy huquq va majburiyatlari

71-modda. Ota-ona huquq va majburiyatlarining tengligi

72-modda. Voyaga yetmagan ota-onaning huquqlari

73-modda. Ota-onaning bolalarga taʼlim-tarbiya berishga oid huquq va majburiyatlari

74-modda. Bolalarning huquq va manfaatlarini himoya qilish boʻyicha ota-onaning huquq va majburiyatlari

75-modda. Ota-onalik huquqini amalga oshirish

76-modda. Boladan alohida yashayotgan ota(ona)ning ota-onalik huquqini amalga oshirishi

77-modda. Bobo, buvi, aka-uka, opa-singil va boshqa yaqin qarindoshlarning bola bilan koʻrishib turish huquqi

78-modda. Ota-onalik huquqini himoya qilish

79-modda. Ota-onalik huquqidan mahrum qilish

80-modda. Ota-onalik huquqidan mahrum qilish tartibi

81-modda. Ota-onalik huquqidan mahrum qilish oqibatlari

82-modda. Ota-onalik huquqini tiklash

83-modda. Ota-onalik huquqining cheklanishi

84-modda. Ota-onalik huquqini cheklash oqibatlari

85-modda. Bolaning sud tomonidan ota-onalik huquqi cheklangan ota-ona bilan koʻrishishi

86-modda. Ota-onalik huquqi cheklanishini bekor qilish

87-modda. Bolaning hayoti yoki sogʻligʻi bevosita xavf ostida qolganda bolani olish

88-modda. Sudda bolalar tarbiyasi bilan bogʻliq nizolarni koʻrishda vasiylik va homiylik organining ishtiroki

89-modda. Bolalarni tarbiyalash bilan bogʻliq ishlar boʻyicha sudning hal qiluv qarorlarini ijro etish

13-bob. Ota-ona hamda bolalarning mulkiy huquq va majburiyatlari

90-modda. Oilada ota-ona hamda bolalarning mulkiy huquqiy munosabatlari

91-modda. Ota-ona va bolalarning alohida-alohida mulki

92-modda. Ota-ona va bolalarning umumiy mulki

93-modda. Bolalarning oiladagi xususiy mulki

94-modda. Voyaga yetmagan bolalarning xususiy mulkini boshqarish va tasarruf etish

95-modda. Ota-ona va bolalar oʻrtasidagi mulkiy nizolarni hal qilish

V BOʻLIM. OILA AʼZOLARINING VA BOSHQA SHAXSLARNING ALIMENT MAJBURIYATLARI

14-bob. Ota-ona hamda bolalarning aliment huquqi va majburiyatlari

96-modda. Ota-onaning voyaga yetmagan bolalariga taʼminot berish majburiyati

97-modda. Bolalarga taʼminot berishda ota-ona majburiyatlarining tengligi

98-modda. Ota-onaning voyaga yetmagan bolalariga aliment toʻlash tartibi

99-modda. Ota-onaning voyaga yetmagan bolalariga toʻlaydigan aliment miqdori

100-modda. Ota-onaning voyaga yetgan bolalariga aliment toʻlashi

101-modda. Ota-onaning voyaga yetgan bolalariga toʻlaydigan aliment miqdori

102-modda. Ota-onadan bolalarga undiriladigan aliment miqdorini aniqlash tartibi

103-modda. Bolalarning taʼminoti uchun qilinadigan qoʻshimcha xarajatlar

104-modda. Aliment undirishda hisobga olinadigan daromadlar

105-modda. Aliment miqdorini kamaytirish yoki aliment toʻlashdan ozod qilish

106-modda. Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga taʼminot berish

107-modda. Bolalar muassasalariga joylashtirilgan bolalar uchun aliment undirish

108-modda. Voyaga yetgan mehnatga layoqatsiz bolalarning taʼminot talab qilish huquqi

109-modda. Voyaga yetgan, mehnatga layoqatli bolalarning ota-onasiga taʼminot berish majburiyati

110-modda. Ota-onaga beriladigan taʼminot miqdori va tartibi

111-modda. Ota-onaning taʼminoti uchun qilinadigan qoʻshimcha xarajatlar

112-modda. Nizo sudda hal etilgunga qadar aliment undirish

113-modda. Bolalarni ota-onasiga taʼminot berish majburiyatidan ozod qilish

114-modda. Aliment undirish toʻgʻrisidagi sud qarorini ijro etish

115-modda. Sudning bir necha hal qiluv qarorlari boʻyicha undiriladigan aliment miqdorini belgilash

116-modda. Aliment toʻlashdan bosh tortganlik uchun javobgarlik

15-bob. Er-xotinlar va sobiq er-xotinlarning aliment majburiyatlari

117-modda. Er-xotinning bir-biriga taʼminot berish majburiyatlari

118-modda. Nikohdan ajralganidan keyin sobiq er (xotin)ning taʼminot olish huquqi

119-modda. Er-xotin (sobiq er-xotin)dan sud tartibida undiriladigan aliment miqdori

120-modda. Er va xotinni bir-birlariga taʼminot berish majburiyatidan ozod qilish yoki bu majburiyatni muayyan muddat bilan cheklash Sud quyidagi hollarda:

121-modda. Er (xotin)ning aliment olish huquqining tugashi

16-bob. Qarindoshlar va boshqa shaxslarning aliment majburiyatlari

122-modda. Voyaga yetmagan va voyaga yetgan mehnatga layoqatsiz shaxslarga taʼminot berish majburiyati Ushbu Kodeksning 123—128-moddalarida koʻrsatilgan shartlar mavjud boʻlsa, voyaga yetmagan, shuningdek voyaga yetgan mehnatga layoqatsiz, yordamga muhtoj shaxslarga taʼminot berish majburiyati sud tomonidan ularning qarindoshlari: bobo, buvi, nevara, aka-uka, opa-singil, shuningdek oʻgay ota va oʻgay ona, oʻgay oʻgʻil va oʻgay qiz, doimiy tarbiyada boʻlgan shaxslar zimmasiga yuklatilishi mumkin.

123-modda. Bobo va buvining oʻz nevaralariga taʼminot berish majburiyati

124-modda. Nevaralarning bobo va buvilariga taʼminot berish majburiyati

125-modda. Aka-uka va opa-singillarning voyaga yetmagan yoki voyaga yetgan mehnatga layoqatsiz aka-uka va opa-singillariga taʼminot berish majburiyati

126-modda. Doimiy tarbiyada boʻlganlarning oʻz tarbiyachilariga taʼminot berish majburiyati

127-modda. Oʻgay ota va oʻgay onaning oʻgay oʻgʻil va oʻgay qizlariga taʼminot berish majburiyati

128-modda. Oʻgay oʻgʻil va oʻgay qizlarning oʻgay ota va oʻgay onaga taʼminot berish majburiyati

129-modda. Qarindoshlar va boshqa shaxslardan undiriladigan alimentning miqdori

17-bob. Aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuv

130-modda. Aliment toʻlash toʻgʻrisida kelishuv tuzish

131-modda. Aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuvning shakli

132-modda. Aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuvni oʻzgartirish yoki bekor qilish

133-modda. Aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuvga binoan toʻlanadigan alimentlar miqdori

134-modda. Aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuvga binoan aliment toʻlash usullari va tartibi

18-bob. Alimentlarni toʻlash va undirish tartibi

135-modda. Alimentni ixtiyoriy toʻlash

136-modda. Alimentni sud tartibida undirish

137-modda. Ish beruvchining (tashkilot maʼmuriyatining) aliment ushlab qolish majburiyati

138-modda. Aliment toʻlovchining ish, oʻqish joyi va turar joyi oʻzgarganligi haqida xabar qilish majburiyati

139-modda. Aliment qarzini undirish

140-modda. Aliment qarzining miqdorini belgilash

141-modda. Aliment qarzini toʻlashdan ozod qilish

142-modda. Alimentni oʻz vaqtida toʻlamaganlik uchun javobgarlik

143-modda. Alimentni hisobga oʻtkazishga va qaytarib olishga yoʻl qoʻyilmasligi

144-modda. Alimentni indeksatsiya qilish

145-modda. Aliment toʻlashi shart boʻlgan shaxs chet davlatga ketayotganida aliment toʻlanishi

146-modda. Aliment miqdorini oʻzgartirish yoki aliment toʻlashdan ozod qilish

147-modda. Aliment majburiyatlarining tugatilishi

VI BOʻLIM. OTA-ONA QARAMOGʻIDAN MAHRUM BOʻLGAN BOLALARNI JOYLASHTIRISH SHAKLLARI

19-bob. Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlash va joylashtirish

148-modda. Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning huquq va manfaatlarini himoya qilish

149-modda. Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlash va hisobga olish

150-modda. Ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni joylashtirish

20-bob. Farzandlikka olish

151-modda. Farzandlikka olish

152-modda. Farzandlikka olishi mumkin boʻlgan shaxslar

153-modda. Farzandlikka olishni sir saqlash

154-modda. Farzandlikka olishda ustunlik huquqiga ega boʻlgan shaxslar

155-modda. Farzandlikka olinayotgan bolaning farzandlikka olinishiga roziligi

156-modda. Bolaning roziligisiz farzandlikka olish

157-modda. Farzandlikka oluvchining eri (xotini)ning bolani farzandlikka olishga roziligi

158-modda. Vasiylik yoki homiylikdagi bolani farzandlikka olish

159-modda. Ota-onaning bolaning farzandlikka olinishiga roziligi

160-modda. Ota-onaning roziligisiz farzandlikka olish Farzandlikka olish quyidagi hollarda:

161-modda. Davlat bolalar muassasalari tarbiyasi va taʼminotidagi bolalarni farzandlikka olish

162-modda. Bolani takroran farzandlikka olish

164-modda. Farzandlikka olishda tugʻilishni qayd etish daftariga oʻzgartirish kiritish

165-modda. Farzandlikka olishning huquqiy oqibatlari

166-modda. Farzandlikka olishda boquvchisini yoʻqotganlik uchun pensiya yoki nafaqaning saqlanishi

167-modda. Farzandlikka olishning vujudga kelish vaqti

169-modda. Farzandlikka olishni bekor qilish asoslari

170-modda. Farzandlikka olishni bekor qilishni talab etish huquqiga ega boʻlgan shaxslar

171-modda. Farzandlikka olishni bekor qilish tartibi

172-modda. Farzandlikka olishni bekor qilish oqibatlari

21-bob. Vasiylik va homiylik

173-modda. Vasiylik va homiylikning maqsadi

174-modda. Vasiylik va homiylikni belgilash

175-modda. Vasiylik va homiylik sohasidagi munosabatlarni huquqiy tartibga solish

22-bob. Bolalarni oilaga tarbiyaga olish (patronat)

194-modda. Oilaga tarbiyaga beriladigan bolalar (patronat)

195-modda. Bolalarni oilaga tarbiyaga olish toʻgʻrisidagi kelishuv

196-modda. Bolalarni oilaga tarbiyaga olish toʻgʻrisidagi kelishuvning bekor qilinishi

197-modda. Oilaga tarbiyaga olingan bolalarning huquqlari Oilaga tarbiyaga berilgan bolalar:

198-modda. Tutingan ota-ona

199-modda. Bolalarni tarbiyaga olgan shaxslarning javobgarligi

200-modda. Oilaga tarbiyaga berilgan bolalarning turmush sharoitlarini va ularning tarbiyalanishini kuzatib borish

23-bob. Umumiy qoidalar

201-modda. Fuqarolik holati dalolatnomalari

202-modda. Gerbli guvohnomalar

203-modda. Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etuvchi organlar

204-modda. Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish daftarlarini saqlash

24-bob. Tugʻilishni qayd etish

205-modda. Tugʻilishni qayd etish tartibi va muddatlari

206-modda. Tugʻilishni qayd etish uchun taqdim qilinadigan hujjatlar

207-modda. Tugʻilish toʻgʻrisidagi yozuvlar daftariga bolaning ota-onasini yozish

208-modda. Tugʻilishni qayd etish bilan bir vaqtda otalikni belgilash

209-modda. Tugʻilish qayd etilganidan keyin otalik belgilanishi munosabati bilan oʻzgartishlar kiritish

210-modda. Farzandlikka olingan bolaning tugʻilish toʻgʻrisidagi yozuvlar daftariga oʻzgartishlar kiritish

211-modda. Farzandlikka olish bekor qilinganida sudning hal qiluv qarorlarini ijro etish

25-bob. Nikoh tuzilganligini qayd etish

212-modda. Nikoh tuzilganligini qayd etish joyi va vaqti

213-modda. Nikohni qayd etish uchun taqdim etiladigan hujjatlar

214-modda. Nikohga kirayotganda familiya tanlash

215-modda. Nikoh tuzilganligi toʻgʻrisida guvohnoma

216-modda. Fuqaroligi boʻlmagan shaxslar bilan nikoh tuzilganligini qayd etish

217-modda. Nikoh tuzilganligini qayd etishning alohida hollari

26-bob. Nikohdan ajralishni qayd etish

218-modda. Er-xotinning oʻzaro roziligi boʻlganda nikohdan ajralishni qayd etish

219-modda. Er-xotindan birining arizasi boʻyicha nikohdan ajralishni qayd etish

220-modda. Nikohdan ajralgandan keyin er-xotinning familiyasi

221-modda. Nikohdan ajralganlik toʻgʻrisida guvohnoma. Hujjatlarga qoʻyiladigan belgilar

222-modda. Oʻzbekiston Respublikasida oʻzaro nikoh tuzgan chet el fuqarolarining nikohdan ajralishini qayd etish

27-bob. Oʻlimni qayd etish

223-modda. Oʻlimni qayd etish tartibi

224-modda. Oʻlimni qayd etishning alohida hollari

225-modda. Oʻlimni qayd etishda taqdim etiladigan hujjatlar

28-bob. Familiya, ism va ota ismini oʻzgartirish

226-modda. Familiya, ism va ota ismini oʻzgartirish haqidagi arizalarni koʻrib chiqish tartibi

227-modda. Familiya, ism va ota ismini oʻzgartirish oqibatlari

29-bob. Dalolatnoma yozuvlariga oʻzgartirish, tuzatish va qoʻshimchalar kiritish

228-modda. Dalolatnoma yozuvlariga oʻzgartirish kiritish haqidagi arizalarni koʻrib chiqish joyi

229-modda. Jins oʻzgarganda dalolatnoma yozuviga tuzatishlar kiritish

30-bob. Fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlarini tiklash va bekor qilish

230-modda. Fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlarini tiklash

231-modda. Tugʻilish, nikoh tuzish va nikohdan ajralish toʻgʻrisidagi yozuvlarni tiklash

232-modda. Fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlarini tiklash joyi

233-modda. Fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlarini bekor qilish

VIII BOʻLIM. CHET EL FUQAROLARI VA FUQAROLIGI BOʻLMAGAN SHAXSLAR ISHTIROKIDAGI OILAVIY MUNOSABATLARNI TARTIBGA SOLISH

234-modda. Chet el fuqarolari hamda fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning oilaviy munosabatlardagi huquq va majburiyatlari

235-modda. Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqarida tuzilgan nikohlarni eʼtirof etish

236-modda. Nikohdan ajratish

237-modda. Farzandlikka olish

238-modda. Chet el oila huquqi normalarining mazmunini aniqlash